Hayatımızın en önemli enerji türlerinden olan elektrik enerjisini üretmek için jeneratörleri kullanırız. Jeneratör elektrik enerjisi kesildiği zaman veya enerjinin olmadığı yerlerde elektrik enerjisi üreten bir makinedir. Jeneratörlerimizin uzun ömürlü ve sağlıklı bir şekilde çalışması için düzenli jeneratör bakımı yapılmalıdır.

Jeneratörlerimiz arıza verdiği durumlarda bazen servis görevlisinin arızayı tespit edip onarması gerekmektedir. Bu durumlarda jeneratör bakımı için servis çağırmanız önerilir. Bu tür durumlarda jeneratör bakımı yaparken yanlış bir işlem yaparsanız hem tehlikelidir, hemde jeneratörünüzü daha kötü bir hale getirebilirsiniz.

Bu yazımızda jeneratör bakımı ile ilgili bilgilendirirken, dizel jeneratörlerle ilgili de bilgi vermeye çalıştım. Jeneratör bakımı yapmadan evvel lütfen her türlü konuyu detaylıca okumaya özen gösteriniz.

Dizel Jeneratör Bakımı

Genel

Jeneratör güvenli çalışacak bir şekilde dizayn edilmiş ve üretilmiştir. Bununla birlikte güvenlik sorumluluğu kullanıcıya aittir. Eğer belirtilen güvenlik önlemleri uygulanmış ise kaza ihtimali çok azdır. Her hangi bir teknik operasyon ve işlem yapmadan önce gerekli emniyeti sağlamak operasyon veya işlemi yapan kullanıcıya aittir. Jeneratör bakımı yalnızca yetkili ve bilgili eğitimli kişiler tarafından yapılmalıdır.

Genel Jeneratör Bakımı

Uyarılar
  • Tüm güvenlik önlemlerini ve uyarılarını okuyup anlamanız gerekmelidir
  • Jeneratör bakımı yapmadan ve çalıştırmadan önce kitaptaki tüm uyarıları okuyup ve önerilen şeyleri okuyup anlamanız gerekmektedir.
  • Bu kitaptaki prosedür talimat ve güvenlik önlemlerine uyulmaması durumunda kaza ve yaralanmaların olması muhtemeldir.
  • Bilinen emniyetsiz durumlarda jeneratörünüzü asla çalıştırmayın.
  • Eğer jeneratörünüzde emniyetsiz bir durum var ise tehlike uyarısı levhası koymalısınız. Acil durum butonuna basınız ve akünün negatif (-) kutbunun bağlantısını keserek olumsuz durum düzeltilene kadar jeneratörün çalışmasını engelleyiniz.
  • Jeneratör grubuna yetkili olmayan kişiler tarafından müdahale edilmemelidir bunun için uyarı levhaları kullanmalıdır.
  • Jeneratöre bakım onarım ve temizlik yapılmadan önce acil durdurma butonuna basıp akünün negatif (-) kutbunu çıkararak bağlantısını kesmeniz gerekmektedir.
  • Jeneratör standartlarına uygun bir şekilde yetkili servislerce kurulmalı ve çalıştırılmalıdır.
  • Bakım ve onarım yetkili servis tarafından yapılmalıdır.
  • Acil durdurma butonunun yerini öğrenin acil kapatma butonlarının tuşlarını sadece acil durum esnasında kullanılmalıdır.
  • Normal kapatma durumlarında acil kapatma butonları kullanılmamalıdır.

Basınçlı Hava ve Su Buharı

  • Temizlik amacıyla maksimum (30 psi) su basıncı uygulanabilir. Soğutma sistemini temizlerken daima koruyucu gözlük ve eldiven takınız.
  • Temizlik amacıyla maksimum (30 psi) hava basıncı uygulanabilir. Hava deliği kapalı olmalı ve çapak korumasıyla birlikte kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır.
  • Basınçlı hava ve su pislik ve sıcak su çıkmasına dolayısıyla yaralanmalara yol açabilir.
  • Basınçlı hava kullanıldığı takdirde koruyucu donanım ayakkabı ve gözlük yada yüz siperi kullanılmalıdır.
  • Soğutma suyu soğuyana kadar radyatör dolum kapağını açmayınız. Radyatör kapağını tamamen açmadan önce yüksek buhar basıncının azalması için kapağınızı yavaş bir şekilde gevşetiniz.

Sızıntı Önlemleri

  • Jeneratör bakımı ve onarım süreçlerinde içindeki sıvıların akmamasına özen gösterilmelidir. İçinde sıvı bulunan kısımları açmadan önce sızıntı riskine karşı gereken kaplar ve temizlik maddeleri hazırlanmalıdır.
  • Akıntıların yanlış imhası çevreyi tehdit altına sokabilir. Tüm atık kimyasal sıvılar çevre yönetmeliğine göre imha edilmelidir. Sıvılar atılırken daima sızdırmaz kaplar kullanılmalıdır. Atık kimyasal sıvılar yere giderlere ve su kaynaklarına dökülmemelidir.

Yangın Söndürücüler

  • Tam dolu ABC ve BC tipi yangın söndürücülerin jeneratör yanında hazır bulundurulması gerekmelidir
  • Operatöre yangın söndürücülerin nasıl kullanılacağı anlatılmalıdır. Yangın söndürücü yetkili kurum ve yetkin kişilerce düzenli olarak kontrol edilmelidir

Koruyucu Malzeme Kullanımı

  • Jeneratöre müdahale edilmeden önce uygun koruyucu maddeler kullanılmalıdır.
  • Jeneratör çalışırken oluşan gürültüden işitme sorunları yaşamamak için kulaklık kullanılmalıdır.
  • Jeneratör çalışırken dönen parçalara takıla bilecek giysiler kullanılmamalıdır.
  • Temizlik için kullanılan tüm solüsyonlar kullanma talimatına uygun olarak koruyucu eldiven yardımıyla kullanılmalıdır.
  • Olası göz yaralanmalarına karşı gözlük takılmalıdır.

Yerleşim Taşıma ve Çekme

El kitabının jeneratör yerleştirilmesi, kaldırma ve depolama konuları yer almaktadır. Jeneratörünüzü taşımadan kaldırmadan ve yerleştirmeden önce bu bölümü okuyup anlamanız gerekmektedir.

Aşağıdaki emniyet tedbirlerine uyunuz!
  • Elektriksel bağlantıları ilgili standartlara uygun bir şekilde yapınız topraklamaya dikkat ediniz.
  • Jeneratörler için yapılan yakıt depolama sistemlerinin ilgili kodlarına standartlara ve diğer gereklere uygun şekilde kurulduğundan emin olunuz.
  • Motor egzoz gazları personel için tehlikelidir kapalı mahallerde bulunan bütün jeneratörlerin egzoz gazları ilgili standartlara uygun sızdırmaz siyah borular ile dışarıya atılmalıdır. Sıcak egzoz susturucusu ve egzoz boruları yanabilecek maddelerin teması ve personelin dokunmasına karşı korunmalıdır. Egzoz gazının tehlikesiz olarak dışarı atılmasını sağlayınız.
  • Jeneratör bakımı yaparken alternatör ve motor kaldırma halkalarını kullanarak kaldırmayınız. Jeneratörü kaldırmak için şasede bulunan kaldırma noktalarını kullanmanız gerekmelidir. Kabinli jeneratörlerde kabinin üst kısmında bulunan kaldırma noktalarını veya şasede bulunan kaldırma noktalarını kullanılmalıdır.
  • Kaldırma araçları ve destek yapıların sağlam ve jeneratörü taşıyabilecek kapasitede olduğundan emin olunuz. Jeneratör kaldırıldığı zaman tüm personellerin jeneratör etrafından uzak tutulmalıdır.
  • Römorklu jeneratörü çekerken tüm trafik kurullarına standartlarına ve diğer düzenlemelere dikkat edilmelidir. Bunların içinde yönetmenliklerde açıkça belirtilen gerekli donanımlar ve hız sınırları da bulunmaktadır.
  • Personelin mobil jeneratör seyahat etmesine izin verilmemelidir. Personel çekme demiri üzerinde veya mobil jeneratör ile çekici arasında durmasına izin verilmemelidir.
  • Özel olarak dizayn edilmedikçe jeneratörü tehlikeli olarak sınıflandırılan bir bölgede kurmayınız ve çalıştırmayınız.

Patlama ve Yangın

  • Jeneratörün bir parçası olan yakıt ve duman tutuşabilir ve patlayabilir. Bu maddelerin depolanmasında uygun olan önlemlerin alınması yangın ve patlama riskini azaltabilir. ABC ve BC sınıfı yangın söndürücülerin el altında bulundurulmalıdır. Personel bunun nasıl kullanıldığı konusunda eğitilmelidir.
  • Yağ ve bazı soğutma karışımları yanıcıdır sıcak yüzeylere ve elektrik enerjisinin olduğu bölümlere dökülen yangına yol açabilir yangın sonucunda mal ve can hasarı yaşanılabilir.
Uyarılar
  • Jeneratörünüzün bulunduğu yanıcı maddeler birikilmemelidir. yakıt ve yağlar sızdırmaz kaplarda ve yetkili olmayan kişilerden uzakta muhafaza edilmelidir.
  • Dizel motorun hava emiş sistemine yanıcı gazların girebileceği bir ortamda kullanılabileceği riski dikkate .alınmalıdır. Bu gazlar motorun yüksek devire kalkmasına sebep yaralanmalar ve motor hasarları yaşanılabilir.
  • Sadece jeneratör bakımı yapılırken değill, her zaman jeneratör odasına uygun şekilde havalandırınız.
  • Yanıcı maddeler koruyucu kaplarda muhafaza edilmelidir ve yanıcı maddelerin bulunduğu bölgede sigara içilmemelidir.
  • Tüm elektrik kabloları düzgün ve sıkı bir şekilde bağlanmış olmalıdır. Gevşek ve yıpranmış kablolar varsa motoru çalıştırmadan önce yetkili servis ile bakım için görüşülmelidir.
  • Ark ve kıvılcımlar yangına yol açabilir güvenli bağlantılar doğru kablolar ve bakımı düzenli yapılan batarya kabloları kullanıldığında arklanma olmasını önleyebilirsiniz.
  • Akü şarjını kontrol ederken kesinlikle uçlar arasına metal bir nesne koyulmamalıdır. Voltmetre veya hidrometre kullanılmalıdır.
  • Akü bağlantısını yapmadan veya akü bağlantısını sökmeden önce akü şarj cihazının beslemesi kesilmelidir.
  • Aküler temiz tutulmalıdır. Jeneratör grubunu kullanırken tavsiye edilen kablo bağlantı ve batarya kapakları kullanılmalıdır.
  • Yakıtın etrafında alev,kıvılcım sigara içmek gibi yanmaya sebebiyet verebilecek olaylara izin verilmemelidir.
  • Yakıt sisteminde yakıt sızıntısı olduğu durumda jeneratör çalıştırılmamalıdır.
  • Her hangi bir yangın durumunda personelin kolay çıkışı için acil çıkış kapıları yapılmalıdır.
  • Jeneratör çalışırken yakıt takviyesi yapılmamalıdır.
  • İlk çalıştırma desteği için aerosoller kullanılmamalıdır. Aksi takdirde patlama ve yaralanmalar yaşanılabilir.
  • Dönmüş bataryaları şarj etmeyiniz. Aksi takdirde patlama yaşanılabilir.
  • Odayı,zemini ve jeneratör seti temiz tutulmalıdır. Yakıt,yağ batarya elektroliti veya soğutma sıvısı dökülmelerinin oluşma sonucunda bunlar hemen doğru müdahale ile temizlenmelidir.

Mekanik

Jeneratör hareketli parçalardan korunmak için muhafazalarıyla birlikte dizayn edilmiştir. Buna rağmen jeneratör mahallinde çalışırken diğer mekanik tehlikelerden personel ve cihazları korumak için önlem alınmalıdır.

Uyarılar
  • Dizel motoru daima iyi havalandırılmış bir mekanda kullanılmalıdır. Dizel motor kapalı bir alandaysa egzoz tesisatını dışarı taşınmalıdır. Dizel motor egzoz gazlarında sağlığa zararlı yanma ürünleri bulunur.
  • Jeneratörünüz hareketli parçalardan korunmak için muhafazalar için tasarlanmıştır. Jeneratör setinin çevresinde çalışırken personel ve ekipmanı diğer mekanik tehlikelerden korumak için dikkat edilmelidir.
  • Muhafazalar sökülmüş haldeyken jeneratör setinin çalıştırılmaması gerekmelidir. Jeneratör çalışırken her hangi bir sebepten muhafazaların altına veya çevresine erişmeyi denememelisiniz.
  • Ellerinizi uzun saçları bol kıyafetleri ve takılarınızı kasnaklardan kayışlardan ve diğer hareketli parçalardan uzak tutulmalıdır.
  • Bazı hareketli parçalar jeneratör çalışırken açıkça görünmeyebilir.
  • Sıcak yağ, sıcak yakıt, sıcak soğutma sıvısı sıcak egzoz tesisatı sıcak yüzeyler,keskin kenarlar ve köşelere yaralanma riski sebebi ile temas etmekten kaçınmalıdır.

Emniyet ve Sağlık

Kimyasal

Jeneratör bakımı yapılırken kullanılan yağlar, yakıtlar soğutma suları ve akü elektrolitleri endüstriyel tiptir. Uygun olarak kullanılmadığı takdirde personele zarar verebilir.

Uyarılar
  • Yakıtı,yağı soğutma suyunu ve akü elektrolitini deri ile temas ettirmeyiniz ve ellemeyiniz. Eğer kazayla özellikle akü elektrolitinin göz ile teması halinde tıbbi tedavi için derhal yardım istenmelidir. Deri ile temas halinde temas bölgesini sabunlu su ile yıkamalısınız.
  • Yakıt veya yağa bulaşmış elbiseler giymeyiniz. Aküyü hazırlarken aside dayanıklı bir önlük, yüz maskesi ve koruyucu gözlük takılmalıdır. Deriye veya elbiseye akü elektrolitin dökülmesi durumunda bol miktarda basınçlı su ile hemen temizlenmelidir. Sabunlu su ile yıkanmalıdır.
  • Sıcak yağ yaralanmalara sebep verebilir. Ciltle temas edilmemelidir sıcak parçalarda cilde temas edilmemelidir
  • Dizel motor sıcakken soğutma suyuda sıcaktır. aynı zamanda soğutma suyu basınç altındadır. Radyatör ve hortumlarında sıcak soğutma suyu bulunurlar. Sıcak suyu ve buhar temas yanıklarına sebep olabili.r
  • Soğutma sistemini boşaltmadan önce soğutma sisteminin parçalarının soğumasını bekleyiniz
  • Elektroliti bir asittir. Elektroliti yaralanmalara neden olabilir elektroliti ciltle ve gözle temas ettirmemelidir. Akülerin bakımı sırasında koruyucu gözlük takılmalıdır.
  • Akülere dokunduktan sonra ellerinizi yıkayınız.
Gürültü
  • Ses izolasyon kabinli jeneratörlerin ses seviyeleri 93-95’in üzerindedir. Çalıştırma ve bakım esnasında gürültü önleyici iş güvenliği kurallarına uygun kulaklıklar kullanılmalıdır.
  • Açık tip (ses izolasyon kabinsiz) jeneratörlerin ses seviyeleri 110-120 arasındadır. Çalışma ve bakım esnasında gürültü önleyici iş güvenliği kurullarına uygun kulaklıklar kullanılmalıdır.
  • Jeneratörün çalıştığı ortamda A ağırlıklı ses basınç değeri 70 db (a) nın üzerindedir. Değeri: Jeneratör kabin üzerinde tespit edilen EN ISO 4857:2009 standardında belirtildiği gibi çift rakımlı olarak etiket üzerinde belirtilmiştir. 400 kw güce kadar olan kabinli jeneratörler 2000/14 EC direktifine uygun olarak üretilmektedir.
Uyarı! Jeneratör mahalinde çalışırken kulaklık takılmalıdır.

Elektriksel

Elektrikli cihazların etkili ve emniyetli çalışması bu cihazların bu cihazların doğru bir şekilde yerleştirilmesi kullanılması ve bakımının yapılması sağlanır.

Uyarılar
  • Jeneratörün yükle bağlantısı bu konuda eğitimli ve kaliteli olan yetkili servis tarafından ilgili elektrik kodlarına ve standartlarına uygun bir şekilde yapılmalıdır.
  • Jeneratörü çalıştırmadan önce ( buna mobil jeneratörlerde dahil ) jeneratörün topraklama yapıldığından emin olun.
  • Jeneratöre yük bağlantısı yapmadan jeneratörden yük bağlantısı sökmeden önce jeneratörün çalıştırmasını durdurunuz. Ve akü negatif (-) terminalinin bağlantısını kesilmelidir.
  • Islak veya sulu bir zeminde duruyor iken yük bağlantısı yapmaya veya yük bağlantısı kesmeye kalkışmayınız
  • Jeneratör üzerindeki iletkenlere veya bağlantı kablolarına ve elektrikli parçalara vücudunuzun herhangi bir kısmı ile veya izole edilmemiş herhangi bir nesne ile temas ettirmeyiniz.
  • Yük bağlantısı yapıldıktan sonra veya yük bağlantısı söküldükten sonra alternatör terminal kapağını yerine takınız. Kapak emniyeti bir şekilde yerine takılmadığı sürece jeneratörü çalıştırmayınız.
  • Jeneratörünüz gücüne ve elektrik karakteristiklerine göre uygun yüklere ve elektrik sistemlerine bağlayınız.
  • Tüm elektrikli ekipmanlı temiz ve kuru tutulmalıdır. İzolasyonun aşındığı,çatladığı ve kırıldığı yerlerdeki elektrik tertibatını yenileyiniz. Aşınmış,paslanmış ve rengi gitmiş olan tertibatını yenileyiniz. Terminalleri temiz tutunuz ve bağlantıları sıkı yapınız.
  • Tüm bağlantıları boştaki kabloları izole edilmelidir.
  • Elektirik yangınlarda ABC ve BC sınıfı yangın söndürücüler kullanılmalıdır.

Elektrik Çarpmalarına Karşı İlk Yardım

Uyarılar
  • Elektriğe maruz kalmış kişiye elektrik kaynağını kapatmadan önce çıplak eller müdahale edilmemelidir.
  • İlk yardım: Bu eğitimi almış sertifikalı personel tarafından yapılmalıdır.
  • Kaza zedeyi elektrik akımından kurtarılmalıdır.
  • Eğer bunlarda mümkün değil ise kuru yalıtkan üzerinde durunuz ve tercihen kuru tahta gibi yalıtkan bir madde kullanarak elektriğe maruz kalan kişiyi iletken uzaklaştırınız.
  • Eğer kaza zede nefes alıyor ise başını geriye doğru iyileşme pozisyonuna getiriniz.
  • Eğer elektriğe maruz kalan kişi bilincini kayıp etmiş ise kazazedenin başını geriye doğru eğin ve çenesini yukarı kaldırınız.
  • Kazazedenin ağzına veya boğazına kaçmış olabilecek takma diş,sakız gibi nesneleri çıkarılmalıdır.

Solunum

  • Kazazedenin nefes alıp almadığını görerek dinleyerek ve hissederek kontrol edin.

Kan dolaşımı

  • Kazazedenin boynundan nabzını kontrol edin.

Eğer Nefes Alamıyor, Fakat Nabız Var İse

  • Kazazedenin burnunu sıkıca kapatınız.
  • Derin nefes alarak dudaklarınızı kazazedenin dudakları ile birleştiriniz.
  • Göğüs kafesinin yükseldiğini görerek ağızdan yavaşça üfleyin sonra üflemeyi bırakarak göğüs kafesinin tamamen inmesini bekleyin. Kazazedeye dakikada ortalama 10 defa nefes veriniz.
  • Eğer yardım çağırmak için kazazede yalnız bırakılacaksa 10 defa nefes vererek kısa zamanda dönün ve nefes verme işlemine devam edin.
  • Her 10 nefes verme işleminden sonra kazazedenin nabzını kontrol edin.
  • Nefes alıp vermeye başladığı zaman kazazedeyi iyileşme pozisyonuna getirin.

Nefes Alamıyor ve Nabzı Yok İse

  • Tıbbi yardım isteyin ve en yakın sağlık kuruluşunu arayın kazazedeye iki defa nefes verin ve kalp masajı uygulayın.
  • Göğüs kafesinin birleşme yerinden 2 parmak yukarıya avuç içini yerleştirin.
  • Diğer elinizle parmaklarınızı kitleyerek yerleştirin.
  • Kollarınızı dik tutarak dakikada 15 defa 4-5 cm aşağı doğru bastırın.
  • Tıbbi yardım gelene kadar 2 nefes verme ve 15 kalp masajı işlemini tekrar edin.
  • Eğer kazazedenin durumunda düzelme görülürse nabzını kontrol ederek nefes vermeye devam edin. Her 10 nefes verme işleminden sonra nabzını kontrol edin.
  • Nefes alıp vermeye başladığı anda kazazedeyi iyileşme pozisyonuna getirin.

İyileşme Pozisyonu

  • Kazazedeyi yan yatırınız.
  • Solunum yolunun açık olması için çenesi ileri doğru bakacak şekilde başını eğik tutun.
  • Kazazedenin öne veya arkaya yuvarlanmamasını sağlayın.
  • Nefes alp vermesini ve nabzını düzenli düzenli bir şekilde kontrol ediniz. Eğer ikisinden biri durduysa yukarıda ki işlemleri tekrarlayın.
Uyarı
  • Kazazedenin tekrar bilincinin yerine gelene kadar su gibi sıvı ürünler vermeyiniz.

Yangından Korunma

Yangından korunma sistemlerinin seçimi ve montajı için aşağıdaki maddelerin göz önüne alınması gerekir.

  • Jeneratör odası depo amaçlı olarak kullanılmamalıdır.
  • Jeneratör odasında ABC ve BC sınıfı yangın söndürücüler bulunmalıdır.
  • Motor çalışırken yakıt tankına yakıt doldurulmamalıdır.
  • Yakıt tankı ve jeneratör grubu yakınında sigara içilmesi kıvılcım oluşması ark cihazı veya diğer ateşleme kaynaklarının bulunmasına veya çalışmasına izin verilmemelidir.
  • Yakıt tanklarında sızıntı olmaması için uygun emniyet tedbiri alınmış olmalıdır. Motor yakıt bağlantıları esnek hatlarla (yakıt hortumu) ile yapılmalıdır. Bakır boru kullanılmamalıdır.

Egzoz Gazları

  • İki veya daha fazla motorun egzoz sistemini bir arada ortak bağlanılmamalıdır.
  • Motorun egzoz bölümüne tuğla,kiremit beton blok veya baca benzer yapıların içerisinden ortama bırakılmamalıdır.
  • Egzoz manifoltunun muhafaza içene alınması gerekmelidir.
  • Egzoz gazlarını mahal ısıtmasında kullanılmamalıdır.
  • Personel teması açık olan veya tutuşabilen malzemelerin yanından geçen egzoz borularını ısıya karşı izole edilmelidir.
  • Egzoz sistemini tavandan askıya alınmalıdır. Özellikle turbo şarjlı motorlarda egzoz manifoltu üzerinde zorla yükleme ve burulma olmamalıdır.

Hareketli Parçalar

  • Dönen fan kayış üzerindeki muhafazalar,kelepçeler ve desteklerin bağlantıları iyi sıkılmış olmalıdır.
  • Takıları,giysileri ve ellerinizi hareketli parçalardan koruyunuz. Uzak tutunuz.

Tehlikeli Voltaj

  • Elektrik üretim,iletim ve dağıtım sistemleri uygun olmayan kablo ve tesisatı kullanılması yangın veya elektro şoka sebep olabilir.
  • Jeneratör bakımında çalışan personel koruma için kuru tahta platform veya lastik izolesi paspasın üzerinde durmalı elbise ve ayakkabıları kuru olmalıdır.
  • Jeneratör odasının zeminine kabloları serili olarak bırakılmamalıdır.
  • Elektrik kabloları yakıt ve su boruları ayrı kanal veya boru kullanılmamalıdır.
  • AC ve DC kabloları için ayrı kanal veya boru kullanılmalıdır.
  • Cihaz topraklamasının uygun yapılmasından emin olmalısınız.
  • Otomatik kumandalı jeneratörlerde bakım yapılacağı zaman jeneratörün istem dışı çalışmaması için akü ve akü şarj bağlantılarını devre dışı bırakılmalıdır.
  • Akü kablolarını sökmeden önce akü şarj cihazının AC beslemesi kesilmelidir.
  • Jeneratör üzerinde çalışma yaparken jeneratör kaza ile çalışması personel yaralanmalarına veya kalıcı hasarlara sebep olabilir.
  • Elektriksel kilitler çözülmemelidir.
  • Elektriksel bağlantılar ehliyetli gerekli eğitimi almış teknisyen tarafından yapılmalıdır. Özellikle kablo bağlantılarının uygun yapıldığını kontrol edilmelidir.
  • Enerji bulunan cihaz üzerinde bakım ve onarım yapmayınız.

Su

  • Özellikle jeneratörün panosu ve alternatörü gibi elektrik akımının bulunduğu yerlerde temas edecek su ve nem elektrik arkına sebebiyet verecektir. Buda jeneratörün hasar görmesine ve personelin ölüm ile sonuçlanabilecek yaralanmasına sebebiyet verecektir.
  • Jeneratörün bulunduğu ortamda aşırı nem veya su varsa jeneratörü çalıştırmayınız.
  • Yetkili servise haber veriniz. Ancak yetkili servis gerekli önlemi aldıktan sonra su ve nemi ortamdan uzaklaştırdıktan sonra jeneratörü çalıştırabilirsiniz.

Soğutma Suyu ve Yakıt

  • Radyatörde su bulunmadığı zamanlarda blok suyu ısıtıcısını çalıştırmayınız.
  • Soğutma suyu basınç altında sudan daha yüksek sıcaklarda kaynar. Motor çalışırken radyatörün kapağını kapalı tutulmalıdır.
  • Dizel motor soğuduktan sonra radyatör kapağını kontrollü bir şekilde açın.
  • Yakıt tankı ve dizel motor arasında bakır boru kullanmayınız.
  • Yakıt borusu olarak siyah çelik boru kullanılmamalıdır.
  • Esnek bağlantı için yakıt hortumu tercih edilmelidir.

Genel Tanım

Dizel Jeneratör Bakımında Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

  • Jeneratör yüksek kalitede ve güven sağlamak amacıyla bir bütün olarak dizayn edilmiştir.
  • Fakat her jeneratör ana parçalarının konfigürasyonu ve büyüklüğüne göre bazı farklılıklar gösterir.
  • Bu bölüm jeneratör grubunun parçalarını kısaca tanımlanır.
  • Daha geniş bilgi bu makalenin daha ileri bölümlerinde yer verilmiştir.
  • Her jeneratörde o jeneratöre ait bir etiket bulunmaktadır. Bu etiket jeneratörü ve jeneratörün çalışma karakteristlerini tanımlayan bilgiler içermektedir.
  • Bu bilgiler model numarası ve seri numarası alternatör gelişimi ve frekansı KVA olarak çıkış gücü ağırlığı ve üretim yılı gibi bilgilerdir.
  • Model ve seri numarası yalnızca o jeneratörü tanımlanmaktadır ve garantinin işlemesi servis ve yedek parça istendiği durumlarda gerek duyulmaktadır.

Dizel Motor

  • Jeneratöre hareket veren dizel motor özellikle jeneratörler için üretildiğinden ve güvenilir oluşundan dolayı seçilmiştir.
  • Motor 4 zamanlı endüstriyel ağır hizmet tipidir ve güvenilir bir enerji sağlamak için tüm aksesuarlar üzerinde verilmektedir.
  • Değişebilir kuru tip hava filtresi mekanik veya elektronik motor hız kontrol governörü bu aksesuarlardan bazılarıdır.

Motor Elektrik Sistemi

  • Motor elektrik sistemi negatif topraklı 24 veya 12 V  D.C’dir .
  • Bu sistem elektrikli marş motoru akü ve akü şarj alternatöründen oluşmaktadır.
  • 12 V elektrik sistemi için bir 24 V elektrik sistemi için 2 adet bağımsız veya az bakımlı tip akü verilmektedir.
  • Eğer istenirse diğer tip akülerde verilebilir aküler kılavuzun bölümlerinde daha geniş olarak açıklanmaktadır.

Soğutma Sistemi

  • Motor soğutma sistemi hava soğutmalı veya su soğutmalıdır.
  • Hava soğutmalı bir sistem motoru soğutmak için motorun içine soğuk hava veren yüksek bir fan içermektedir.
  • Su soğutmalı sistem radyatör fan,devir daim pompası ve termostattan meydana gelmektedir.
  • Alternatörde alternatör sargılarını soğutmak için dahili bir fan mevcuttur.

Alternatör

  • Jeneratörün çıkış gerilimi ve gücü IP 21-23 koruma standardında (tanecik ve damlamaya karşı korunmalıdır.)
  • Kafes korumalı kendinden ikazlı kendinden regülasyonlu fırçasız alternatör tarafından üretilir.
  • Alternatör üzerine çelik saçtan yapılmış terminal kutusu monte edilmiştir.

Yakıt Tankı ve Şase

  • Motor ve alternatör çelik bir şase üzerine monte edilmiştir.
  • Şase içerisinde yakıt tankı mevcuttur.
  • Büyük güçlü jeneratörlerde veya müşteri isteğine bağlı olarak ayrı yakıt tankı verilmektedir.

Titreşim İzolatörleri

  • Motorun titreşimini azaltarak jeneratörün yerleştirildiği zemine titreşimini iletmesini engellemek için titreşim izolatörleri kullanılmıştır.
  • Bu izolatörler motor ve alternatör ayağı ile şase arasına yerleştirilmiştir.
  • Jeneratörle beraber şase ile zemin arasına özel izolatörler verilmektedir.
  • Montaj alanına yerleşimi sırasında montajın yapılması gerekmektedir.

Susturucu ve Egzoz Sistemi

  • Kabinli jeneratörlerde egzoz susturucusu: egzoz çıkışı üzerine boru donanımı ile birlikte monte edilmektedir.
  • Kabinli ve kabinsiz jeneratörlerin bazı modelleri ayrı olarak verilmektedir.
  • Jeneratörün devreye alma çalışması öncesinde gaz sızıntısına mahal vermeyecek şekilde montaj edilmiş olmalıdır.
  • Susturucu ve egzoz sistemi motordan yayılan gürültüyü azaltır ve emniyetli çıkış egzoz gazını yönlendirir.

Kontrol Sistemi

  • Manuel ve otomatik kontrol sistemi ve panosu jeneratörü muhtemel arızalardan korumak jeneratörün çıkışını ve çalışmasını kontrol etmek amacıyla jeneratör üzerine yerleştirilmiştir.
  • Bu sistemler hakkında kılavuzun bölümlerinde daha detaylı bilgi verilmiştir.

Kaldırma Yerleşim Montaj Ve Depolama

Genel

Jeneratörün boyutlarının bilinmesinden sonra jeneratör bakımı da düşünülerek, jeneratörün yerleştirilmesi için plan hazırlanmalıdır. Bu bölüm jeneratörün etkin ve emniyetli yerleştirilmesi için gerekli ve önemli hususlar içermektedir.

Jeneratör için bir montaj alanının seçimi sırasında aşağıdaki faktörler dikkate alınarak seçim yapılmalı ve gerekli uygulamalar yapılmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

  • Yeterli temiz hava ve emiş.
  • Yeterli sıcak hava ve atış.
  • Uygun egzoz gazı atışı.
  • Teraziye alınmış beton kaidenin yapılması yada terazide olan beton alanın belirlenmesi.
  • Olumsuz hava koşullarından koruma (Güneş,tipi.yağmur,kar vb.)
  • Olumsuz çevre koşullarında koruma (Aşırı toz,rutubet,nem vb.)
  • Servis sistemi sağlana bilmesi için jeneratör çevresinde asgari bir’er metre genişliğinde boşluk bırakılması.
  • Jeneratörün olası montaj alanından çıkarılma ihtimallerine karşı giriş kapısı boyutlarının tasarlanması.
Uyarı
  • Montaj alanında zemin kaplaması yağ akıntısı durumlarda kayma,düşmeye bağlı iş kazalarına mahal vermeyecek şekilde seçilmelidir.

Kabinli Jeneratör

  • Jeneratör bir kabin içerisine konulduğunda taşıma ve yerleştirme büyük ölçüde kolaylaşacak ve asgari montaj giderleri oluşacaktır.
  • Kabin jeneratörü yetkisiz kişilerin kullanılmasına ve dış etkenlere karşı korur.
  • Jeneratörün kabinli seçilmesi gürültü konusunda ve olumsuz çevresel faktörlerin bertarafı konusunda avantaj sağlayacaktır.
  • Kabinli jeneratör seti düz bir zemine yerleştirilmelidir.
  • Kabinli jeneratörlerin betondan yapılmış ve terazide olan bir zemine üstüne rahatlıkla kurulumu yapılabilir.
  • Kabinli jeneratör setleri açık alana kurulmalıdır.
  • Kabinli jeneratör oda içeri alanına kurulduğu takdirde yeterli temiz hava ile soğutma sağlanmalıdır.
  • Üretilen sıcak hava ve gazı açık alana kanal tesisat yardımı ile atılmalıdır.
  • Sıcak hava atış kanal sistemi ve egzoz tesisatı sistemi jeneratör seti performansını etkilemeyecek şekilde tasarlanmalı ve uygulanmalıdır.

Jeneratörün Taşınması

  • Jeneratör şasesi özellikle jeneratörün taşınmasını kolaylaştırmak için dizayn edilmiştir.
  • Jeneratörün yanlış kaldırılması sonucunda parçalarda ciddi hasarlara yol açacaktır.
  • Jeneratör şase üzerinde özel olarak dizayn edilmiş forklift kaldırma noktaları kullanılarak kaldırılabilir.
  • Transpalet ile taşıma yapılırken şaseye zarar gelmemesi için şase altına emniyet maksatlı ağaç kalas çakılması uygun olacaktır.

Jeneratörün Kaldırılması ve İndirilmesi

  • Kabinli jeneratör grubunu kaldırıp kurmak için ikili yada dörtlü olarak dizayn edilmiştir.
  • Kaldırma noktası yada şasedeki kaldırma noktaları kullanılabilir.
  • Şaseden kaldırma yaparken setin hasar almasını önlemek için bir dağıtıcı kaldırma çubuğu gereklidir.
  • Bu çubuk dikey kaldırma için ağırlık merkezinin üstüne konulmalıdır.
Uyarılar
  • Jeneratörü motor veya alternatör kaldırma halkaları kullanarak kaldırmayınız.
  • Jeneratör ağırlığına uygun teçhizat kullanılmalıdır.
  • Jeneratör taşıma amacıyla kaldırıldığında personeli jeneratörden uzak tutulmalıdır.
  • Kabinli veya kabinsiz jeneratörü vinç yardımı ile kaldırırken şase veya kabin üzerindeki kaldırma mapası deliklerini kullanılmalıdır.
  • Jeneratör setini kaldırmak için kullanılacak olan çelik halat veya zincirin jeneratör setine temas ettiği kısımlara zarar gelmemesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
  • Yerden kaldırılan jeneratör setinin sarsılmasını önlemek için kılavuz halatları kullanılmalıdır.
  • Jeneratör setini ağırlığını destekleyebilecek kapasitedeki düz dengeli bir yüzey üzerine indirin.
  • Kaldırmadan önce çatlamış kaynaklar veya gevşek somunlar ve civatalar için bağlantı noktaları kontrol edilmelidir.
  • Şiddetli rüzgarlı hava şartlarında jeneratörün kaldırma ve indirme operasyonunu yapmayınız.

Jeneratör Yerinin Seçimi

Jeneratörün konacağı yerin seçimi yapılırken aşağıdaki faktörler göz önüne alınmalıdır.

  • Yeterli havalandırma olmalıdır.
  • Yağmur,kar,sel suyu direk gün ışığı dondurucu soğuk ve aşırı sıcaklık gibi unsurlara karşı korumalıdır.
  • Aşındıran veya iletkenlik sağlayan toz iplik,duman,yağ dumanı buhar ve motor egzoz dumanı gibi havadan taşınan zararlı maddelere karşı korumalı olmalıdır.
  • Jeneratör oda zemini düzgün ve jeneratörün toplam ağırlığını kaldırabilecek yapıda olmalıdır.
  • Ağaç veya direk gibi devrilebilecek nesnelerin çarpmasına karşı korunma önlemleri alınmalıdır.
  • Jeneratörlerin soğutulması servis ve bakım yapılması için jeneratör aralıklarında en az bir’er metre ve jeneratör üzerinde en az iki metre boşluk olmalıdır.
  • Jeneratörü odaya taşıyabilmek için jeneratörün geçebileceği uygun bir yol olmalıdır.
  • Yetkisiz kişilerin jeneratör mahalline girişleri sınırlandırılmalıdır.
  • Eğer jeneratörü binanın dışına koymak gerekiyorsa jeneratör bir kabin veya bir oda içerisine konmalıdır.Ayrıca jeneratörün geçici olarak binanın içinde veya dışında çalıştırılmasında kabin kullanılması faydalıdır.
  • Tipik bir jeneratör grubunun bodrum yerleşim planı verilmektedir.
  • Dahili topraklama durumunu kontrol ediniz.
  • Topraklama levhasını veya çubuğunu jeneratöre en yakın yere gömünüz.

Ses ve Titreşim İzolasyonunun Tesisi

Jeneratör Temeli ve Taban

  • Özel kaide betonu önerilmektedir.
  • Ancak jeneratörün tüm ağırlığını (yağ, antifriz ve yakıt dahil) taşıyacak düzgün beton zeminde yeterlidir.
  • Bu tip çalışma (sismik tanımlama dahil) kaide butonunun dizaynı inşaat mühendisi sorumluluğunda olmalıdır.

Beton Kaide

  • Jeneratör setinin beton kaide üstüne oturtulması tercih edilen bir uygulamadır.
  • Beton kaide jeneratör setinin ağırlığına dayanacak şekilde tasarlanmış olmalıdır.
  • Yükseklik 200-300 mm olmalıdır.
  • Jeneratörün çevresinde 250 mm den daha geniş alan bırakılması gereklidir.
  • Daha fazla ayrıntıları öğrenmek için bir uzmana danışınız.
  • Jeneratör montaj zemininin statik ağırlığında ve artı olarak motorun çalışmasından kaynaklanan her türlü dinamik kuvvete dayanmalıdır.
  • Seçilen zemin alanında zaman zaman su birikintisi olma olasılığı varsa beton kaide yüksekliği riskin boyutuna göre yüksetilmelidir.

Kaide Betonunun Temel Fonksiyonları

  • Jeneratörün toplam ağırlığını taşımak.
  • Jeneratör grubunun meydana getirdiği vibrasyonu yapıdan izole etmek.

Vibrasyon

  • Zemine aktarılan vibrasyonu minumum seviyeye indirmek için jeneratör setinin lastik sönümleyiciler ile donanılmıştır.
  • Bu sönümleyiciler motor/alternatör ayağı ile şase arasında bir grup şase ile zemin arasında olarak ise bir diğer grup şeklindedirler.
  • Ayrıca jeneratör setinin hava kanalı egzoz tesisatı yakıt tesisatı gibi bağlantı noktalarında esnek alanlar oluşturulmalıdır.
  • Böylelikle ilk çalışma ve stop etme süreçlerinde vibrasyona bağlı zararlar önlemiş olacaktır.

Zemin

  • Jeneratör direkt olarak beton zemine yerleştirilmiş olabilir.
  • ancak kalıcı montajlamada jeneratör şasesinin basacağı bölgede yükseltilmiş beton yapılması serviste kolaylık sağlayacaktır.
  • Düzgün olmayan ve zayıf olan beton kaide istenmeyen vibrasyona sebebiyet verebilir.

Giriş Çıkış Ses Kesme Bariyerleri ve Panjurlar

  • Giriş-çıkış kesme bariyerleri duvara tekniğine uygun şekilde monte edilmelidir.
  • Bariyer önüne monte edilen panjurlar hava girişinde düşük direnç sağlamalıdır.
  • Bunun için minimum %50 hava geçiş alanı sağlanmalıdır.
  • Ses bariyerleri ile 1 m. mesafede ses seviyesi 85 DBA olmalıdır.
  • Daha fazla gürültüyü düşürmek için ses bariyerlerinin kalınlığını artırmak gerekecektir.
  • Panjurların iç kısmına kuş ve küçük canlıların girmesini önlemek için tel kafes kullanılmalıdır.

Yanma Havası Girişi

  • Motor yanma havası olduğunca temiz ve soğuk olmalıdır.
  • Yanma havası jeneratörün bulunduğu ortamdan motora monte edilen hava filtresi vasıtasıyla çekilir.
  • Fakat bazen toz,pislik ve sıcaklık gibi koşullardan dolayı jeneratör etrafındaki hava uygun olmaya bilir.
  • Bu durumlarda bir hava giriş kanalı bağlanılabilir.
  • Bu kanal motor üzerindeki hava filtresi temiz havayı dış ortamdan veya başka bir odadan sağlar.

Soğutma ve Havalandırma

  • Motor ve alternatör ısı yayarak ortam sıcaklığının artmasına sebep olur.
  • Sıcaklığının artması ise jeneratörün çalışmasını olumsuz yönde etkiler.
  • Bu nedenle motor ve alternatörün soğuk tutulması için yeterli havalandırmanın sağlanması gerekir.
  • Hava alternatör tarafından jeneratör odasına girmeli motor üzerinden ve radyatör içerisinden geçerek çadır çadır bezinden körük tipinde esnek bir branda yardımıyla odadan çıkmalıdır.
  • Eğer sıcak havanın odanın dışına atılması için bir branda kullanılmaz ise fan sıcak havayı jeneratör odasına yayarak soğutmanın etkinliğini azaltır.
  • Radyatör sıcak hava atış kanalı ve bacasında keskin köşe yapılmasından kaçınmalıdır.
  • Dışarıya atılan havayı döndürmek için yönlendirici şekilde düzenleme yapılmalıdır.
  • Odaya hava girişin ve hava çıkışının kolay olması için hava giriş ve çıkış pencerelerinin yeterince büyük olması gerekir.
  • Kaba bir hesapla hava giriş ve çıkış pencereleri radyatör alanının en az 1.5 katı büyüklüğünde olmalıdır.
  • Bu panjurlar sabir olabilir ancak soğuk iklimler için hareketli olması tercih edilmelidir.
  • Jeneratör çalıştırılmadığında panjurlar kapatılabilir.
  • Böylece ilk çalıştırma ve yüke vermeyi kolaylaştıran sıcak hava oda içerisinde kalır.
  • Otomatik kontrol sistemi bir jeneratör odasında eğer panjurlar hareketli ise bunlar otomatik olarak hareket ettirilebilir.
  • Bu sayede motorun çalışmaya başlamasıyla birlikte panjurların hemen açılması ve motorun durmasıyla da panjurların kapanması sağlanılabilir.

Egzoz

Motor egzoz sisteminin amacı egzoz dumanının tehlike ve rahatsızlığa sebebiyet vermemesi için odanın dışına sevk etmek ve gürültüyü azaltmaktır.

Motorun gürültü seviyesini azaltmak için uygun bir egzoz susturucusu egzoz borusuna takılmalıdır.

Uyarılar
  • Motor egzoz gazının solunması tehlikelidir sağlığa zararlıdır.
  • Kapalı mahallerde buluna tüm jeneratörlerin gazları standartlara uygun bir şekilde sızdırmaz borularla odanın dışına atılmalıdır.
  • Sıcak egzoz susturucusu ve egzoz borusu yanıcı maddelerden uzak tutunuz ve personelin emniyeti için muhafaza altına alınmasını sağlayınız.
  • Egzoz sistemi dizayn edilirken motor imalatçısının izin verdiği geri basınç değerinin aşmamasına dikkat edilmelidir.
  • Aşırı geri basınç motorun zarar görmesine sebep olur.
  • Geri basıncı azaltmak için egzoz boruları mümkün olduğunca düz ve kısa olmalıdır.
  • Gerekli olan her dirsek boru iç çapının en az 1,5 yarı çapında bir kavise sahip olmalıdır.
  • Her altı metrede ve 3 dirsekte boru çapı bir inch daha büyük boru kullanılması egzoz geri basıncını düşürmek için uygun olacaktır.
  • Motor titreşimin egzoz boru sistemine ve binaya iletilmesini önlemek ve ısınmadan dolayı genleşme için egzoz manifoldu ve egzoz boru sistemi arasına esnek bir bağlantı kullanılmalıdır.
  • Egzoz borularının ağırlığı motor manifolduna ve turbo şarj çıkışına ağırlık olmaması için çevre yapılardan özellikle (tavandan) desteklenmelidir.
  • Egzoz sisteminin ağırlığı binaya verilmelidir bu iş için gerdirme elemanı kullanılabilir.
  • Jeneratör odası içerisine yerleştirilmiş olan egzoz sisteminin parçaları gürültü seviyesini ve yayılan ısıyı azaltmak için izole edilmelidir.
  • Susturucu ve egzoz boruları yanıcı maddelerden uzağa yerleştirilmelidir.
  • Açık olan egzoz çıkışına yağmur girişlerini önlemek için değişik uygulamalarda klape tipi karşıt ağırlıklı yağmur kapakları kullanılabilir.
  • Her jeneratörün kendine ait bir egzoz sistemi olmalıdır.
  • Bir tek egzoz borusu kullanılarak jeneratörlerin egzoz çıkışları birleştirilemez.
  • Egzoz malzemesi metal borudan olmalıdır.

Yakıt sistemi

Dizel motora yakıt beslemesi aşağıdaki bölümde sağlanmış olabilir.

  • Direk olarak şasesinde bulunan yakıt tankından.
  • Şase dışında bulunan pirizmatik veya silindirik harici yakıt tankından.

Dizel motor için en önemli hususlardan birisi temiz ve içinde su ve yabancı madde ihtiva etmeyen yakıtın kullanılmasıdır.

Yakıtın içerisindeki pislik yakıt enjeksiyon sisteminde hasarlara sebebiyet vermektedir. Yakıtın içindeki su ise yakıt donanımındaki bazı parçaların paslanmasına ve korozyona uğramasına yol açmaktadır.

Kullanılan Yakıtın Özellikleri

  • Viskozite: 1,3 -5,8 sentistroke 40 derece C da her bir san için 1,3-5,8 mm.
  • Setan sayısı: 0 derecenin üzerinde mininum 40 0 derecenin altında minimum 45.
  • Kükürt miktarı: Hacimsel olarak % 0,5’i aşmamalı.
  • Yoğunluk:0,816 – 0,876 g/cc 15 derece.
  • Asit miktarı: Her 100 ml’de 0,1 MgKOH aşmamalı.
  • Kayganlık: 3100 gr veya daha yüksek.
  • Yakıt olarak ASTM NO2 dizel yakıtı kullanılması tavsiye edilir.
Uyarılar
  • Jeneratörlerin yakıt depolama sistemleri standartlara uygun olmalıdır.
  • Yakıtın etrafında alev kıvılcım yada sigara içmek gibi yanmaya sebebiyet verecek olaylara izin vermeyin.
  • Uyarıcı levhalar kullanın.

Günlük Yakıt Tankı

  • Günlük yakıt tankı jeneratörün ihtiyacı olan günlük yakıtı kullanıma hazır tutar.
  • Bu nedenle günlük yakıt tankı jeneratör odasında bulunmalıdır.
  • Jeneratörün çelik şasesi günlük yakıt tankını depo edecek şekilde depo şase olarak imal edilmiştir. (900 KVA üstü güçler yada özel uygulamalar haricinde)
NOT: Daha büyük güçler için veya özel uygulamalar için lütfen yetkili satış temsilcileriyle görüşünüz.

Ana Yakıt Tankı

  • Jeneratörün daha uzun bir süre çalıştırılması için günlük yakıt tankına ek olarak ana yakıt tankı bağlanılabilir.
  • Ana yakıt tankı dolum ve bakımının kolay yapılabilmesi için oda dışında uygun bir yere konulmalıdır.
  • Fakat soğuk ortamlarda viskozitenin artmasıyla yakıt akışı sınırlanacağı için ana yakıt tankı aşırı soğuk ortamlarda olmamalıdır.
  • Buharlaşma,genleşme veya tanka yakıt dolumu esnasında oluşan hava basıncını azaltmak için yakıt tankının bir hava firar çıkışı(havalandırma) konmalıdır.
  • Bu hava firar çıkışı yakıt tüketimi esnasında tank içerisinde vakum oluşmasını önler.
  • Yakıt tankının altı bir eğime sahip olmalıdır.
  • Böylece su ve tortunun bir noktada toplanmasını sağlayarak yakıt sistemine zarar vermesi önlenir.
  • Su ve çökeltiyi boşaltmak için yakıt tankının en alt noktasına bir boşaltma vanası konulmuştur.

Yakıt Hattı

  • Çevre koşullarına dayanıkla siyah çelik borular veya esnek hortumlar gibi yakıta uyumlu maddeler yakıt borulanmasında kullanılabilir.
  • Motor titreşiminin sebep olduğu sızıntı ve zararlardan kaçınmak için motor ile yakıt tankı arasına esnek yakıt hortumları bağlanmalıdır.
  • Yakıt besleme hattı yakıtı, yakıt tankının dibinden en az 10-20 mm yukarısından ve yakıt geri dönüş hattından uzak bir noktadan alınmalıdır.
Uyarılar
  • Yakıt sistemi için siyah çelik boru yada esnek bağlantı elemanları kullanılmalıdır.
  • Yakıt tanklarını tamamen doldurmayınız.
  • Yüksek ortam sıcaklarında yakıtın genleşebilmesi için yakıt tank kapasitesinin %10 kadar bir boşluk bırakınız.
  • Motor durduğunda yakıt borularından motora doğru yer çekiminden dolayı tabii akış olmamalıdır.
  • Uygun bir motor çalışması için yakıt sıcaklığı kritik bir faktördür. 71 derece üstündeki yakıt sıcaklığı genleşme nedeni ile beher hacme düşen ısı muhtevasını düşürdüğünden motor çıkış gücü azalır.
  • Ana yakıt tankından günlük yakıt tankına bağlantı borusu, günlük tank besleme büyük ve eşit olmalıdır.
  • Yakıt sistemi hattında su ayırıcı ön filtre kullanılması enjektörleri ve yakıt pompasını koruyacaktır.
  • Ana yakıt tankı, günlük yakıt tankından yukarıda ve aşağıda olabilir.

Jeneratörde Kullanılan Yağ ve Antifriz

  • Dizel motorların yağlama sistemi motorun en önemli kısımlarından biridir.
  • Doğru yapılan motor bakımı (yağ değişim periyotları, filtre değişim periyotları ve kullanılan yağın tipinde gereken dikkatin gösterilmesi) motorun ömrünü uzatır ve motorun kullanım maliyetini azaltır.

Kullanılması tavsiye edilen yağ: 15 W/40 turbo dizel.

Antifriz: Süper 4 mevsim.

Viskozite-Sıcaklık Diyagramı

  • Kullanılan yağın bulunduğunuz bölgedeki sıcaklıklarla uyumlu olup olmadığını kontrol edilmelidir.
  • Jeneratörünüzün radyatörüne fabrika çıkışında antifriz konulmamıştır. Radyatörünüze su konurken bölge şartları oranında ( ortalama %50) antifriz konulmalıdır.
  • Motorunuzda yaz ve kış antifrizli su kullanmanız motorunuzun ömrü ve su kanalları açısından büyük önem taşımaktadır.

Dizel Jeneratör Nedir? Akü Bakımı Nasıl Yapılır?

Bakımlı Tip Aküler

Uyarılar
  • Akülerin etrafında alev,kıvılcım sigara gibi yanmaya sebebiyet verebilecek olaylara izin verilmemelidir.
  • Aküyü hazırlarken aside dayanıklı bir önlük,yüz maskesi ve koruyucu gözlük takınız.
  • Deriye veya elbiseye akü elektrolitin dökülmesi durumunda derhal dökülen yeri bol miktarda basınçlı su ile temizlenmelidir.
  • Akü üzerinden iletken maddeleri kullanmadan önce elinizdeki ve bileğinizdeki zincir,yüzük gibi eşyalar çıkarılmalıdır.
  • Akü bağlantısını yaparken en son negatif bağlanmalı,akü bağlantısını sökerken ise önce negatif terminal aküden sökülmelidir.
  • Aküye su koyma işlemi ve akü bakımı açık havada yapılmalıdır.
  • Aküler jeneratöre mümkün olduğunca yakın konulmalıdır.
  • Eğer aküler jeneratörden uzak bir bölgeye konulursa voltaj düşmesine neden olur. Buda akülerin motor marşlama kapasitesini düşürür.

Aküye İlk Asitli Suyun Doldurulması

  • Akü kapaklarının üzerindeki koruyucu örtüyü çıkarılmalıdır.
  • Hava atış kapakları sökülmelidir.
  • 20 derecede özgül ağırlığı 1.280 olan temiz akümülatör suyu ile plakaların üst noktasının 15 mm yukarısına kadar aküyü doldurunuz.
  • Akü ve asit ısısı 10 derecenin üzerinde olmalıdır.
  • 15 dakika kadar aküyü bekletmelisiniz. Daha sonra Akü gözlerinde (ceplerinde) kızışma başlayacak ve elektrolitin yüzeyine gaz kabarcıkları yükselecektir.
  • Hava atış kapaklarını yerine takılmalıdır.
  • En az 15 dakika bekledikten sonra bir hidrometre ile aküyü kontrol ediniz.
  • Minimum şarj süresi 6 saattir.
  • Şarj akımı ve elektrolit seviyesini 1’er saat aralıklarıyla kontrol edilmelidir.
  • 1 saat değişme görülmez ise şarj olmuştur.
  • Şarjdan 2 saat sonra elektrolit seviyesini kontrol edin ve gerekiyorsa plakaların 10 mm üzerinde olacak şekilde saf su ilave edilmelidir.

Akü Bakımı

  • Akünün üzerini ve terminalleri temiz tutulmalıdır.
  • Akü terminalleri ve bağlantıları dikkatli bir şekilde vazelinle kaplayın.
  • Terminalleri sağlam bir şekilde sıkın.
  • Elektrolit seviyesini düzenli bir şekilde kontrol edin.
  • Elektrolit seviyesi her zaman plakaların 10 mm üzerinde olmalıdır.
  • Şarj alternatörü kayışında aşınma olup olmadığını ve kayışın gerginliğini düzenli olarak kontrol edilmelidir.
  • Akünün şarjsız kalmamasına dikkat edilmelidir.

Akünün Test Edilmesi

  • Aküyü test etmeden önce gözle kontrol yapılmalıdır.
  • Zaman içinde akü kutup başları ve bağlantı noktalarında oksitlenme olur. Oksitlenme, akü kutup başlarını aşındırır ve şarjı engeller.
  • Bağlantıyı söküp kaynar su ile temizlenmelidir. Daha sonra bağlantıyı yeniden yapıp gres yağı ve vazelinle kaplanmalıdır.
  • Gevşek bağlantılara izin vermeyin.

Bakımsız Tip Aküler

  • Akülerinizin şarjsız kalmamasına ve elektriksel bağlantıların doğru yapıldığına emin olun.

Bunun dışında bu tür aküler her hangi bir bakım gerektirmez.

Elektrik Bağlantıları

  • Elektrik bağlantıları ve bakımı tamamen kalifiye ve tecrübeli yetkili servisler tarafından yapılmalıdır.
Uyarı
  • Elektrik bağlantılarını ilgili elektrik kodlarına ve standartlarına uygun yapılmalıdır.

Koruma

  • Dağıtım sistemi ile jeneratöre bağlanan kablolar aşırı yük ve kısa devre durumda bağlantıyı otomatik bir şekilde kesecek bir devre kesici şalter ile korunmalıdır.

Yükleme

  • Elektrik dağıtım panosu planlanırken jeneratöre dengeli yük verilmesini sağlamak oldukça önemlidir.
  • Eğer bir fazdaki yük diğer fazlardaki yüklerden çok ise bu durum alternatör sargılarının aşırı ısınmasına fazla arası çıkış voltajının dengesiz olmasına ve sisteme bağlı olan hassas trifaze (3 fazlı) cihazların hasar görmesine sebep olur.
  • Hiç bir faz akımı jeneratörün nominal akımını aşmamalıdır.
  • Bu yükleme şartlarının yerine getirilmesini sağlamak için mevcut dağılım sistemi tekrar düzenlenebilir.

Topraklama Tesisinin Projelendirilmesinde Yapılan Hususlar

  • Topraklama tesisinin yeri belirlenir.
  • Toprak özgül direncinin belirlenmesi için ölçme işlemleri yapılır.
  • Yapılacak topraklamada kullanılacak elektro tipi belirlenir.
  • Tesisin kısa devre akımı ve sisteme bağlanacak koruma elemanlarının açma süresi tespit edilir.
  • Yayılma direnci hesaplanır.
  • Yapılan seçimin ve hesap değerlerin doğruluğu denetlenir.
  • Adım ve temas gerilimleri hesaplanarak düşünülen sistemin uygunluğu araştırılır.

Yakıt Sistemindeki Havanın Alınması

  • Besleme pompası çıkışında bulunan somunu gevşetin.
  • El otomatiğini yakıt ulaşıncaya dek basıp bırakmaya devam edin.
  • Yakıt somonuna ulaştığında somonu sıkarak işlemi tamamlayın.

Şarj Dinamosu ve Fan Kayışları Kontrolü/Ayarlanması/Değiştirilmesi

Kontrol

  • Motor performansını azami düzeye çıkarmak için kayışları aşınma ve çatlama açısından inceleyin.
  • Aşınmış veya çatlamış kayışları değiştirin.
  • Birden fazla tahrik kayışı gereken uygulamalarda, kayışları eşli setler halinde değiştirin.
  • Gevşemiş kayışlar aşırı ısınmaya neden olacak şekilde kayabilir.
  • Kayış gerginliğini doğru bir şekilde kontrol edebilmek için uygun bir gösterge kullanılmalıdır.

Ayar

  • Şarj dinamosu pivot civatasını gevşetin.
  • Bağlantı civatasını gevşetin.
  • Kayış gerginliğini artırmak veya azaltmak için alternatörü hareket ettirin.
  • Şarj dinamosu.pivot civatasını ve bağlantı civatasını uygun değerde sıkın.

Akü Değiştirilmesi

  • Motoru off (kapalı) konumuna getirin.
  • Bütün elektrik yüklerini kaldırın.
  • Tüm akü şarj cihazlarını kapatın.
  • Tüm akü şarj cihazlarının bağlantısını kesin.
  • Negatif – kablo negatif – akü terminalini marş motorundaki negatif – terminaline bağlar.
  • Kabloyu negatif – akü terminalinden ayırın.
  • Pozitif + kablo pozitif + akü terminalini marş motorundaki pozitif + akü terminalinden ayırın.
Not: Aküyü mutlaka geri dönüştürün. Aküyü asla atmayın. Kullanılmış aküleri uygun bir geri dönüşüm tesisinde imha edin.

Kabloların ayırmadan önce sistemin kapalı konumda olduğundan emin olun.

  • Marş motorundan gelen kabloyu pozitif + akü terminaline bağlayın.
  • Negatif – kabloyu negatif – terminaline bağlayın.

Soğutma Sistemi Sıvısı Değiştirilmesi

Uyarı
  • Tehlikeli sıcak soğutucu sıvı boşalabileceğinden soğutucu sıvıyı motor hala sıcakken ve sistem basınç halindeyken tahliye etmeyin.
Not:Aşağıdaki bilgi soğutucu sıvının değiştirilmesine yönelik genel bir prosedürdür. Detaylı bilgi ve prosedür için yetkili servise baş vurulmalıdır.
  • Uygulamanın düz bir zeminde olduğundan emin olun.
  • Soğutma sisteminin doldurma kapağını çıkarın.
  • Motoru tahliye etmek için tahliye tıpasını silindir bloğunun yan tarafından çıkarın.
  • Radyatörde radyatör tahliye musluğu veya tahliye tapası yoksa tabanındaki hortumu ayırın.
  • Soğutucu sıvı sistemini temiz suyla yıkayın.
  • Tahliye tapalarını takı ve radyatör tahliye musluğunu kapatın.
  • Daha önce radyatör hortumu çıkarılmışsa radyatör hortumunu takın.
  • Sistemi onaylı bir antifriz karışımı ile doldurun. Doldurma kapağını takın.
  • Sistemi onaylı bir antifriz karışımı ile doldurun doldurma kapağını takın.
  • Motoru çalıştırın ve soğutucu sıvı kaçakları olup olmadığını kontrol edin.
Uyarı

Hava kilitlenmelerini önlemek için soğutma sistemini dakika başına 5 L (1,3 US gal’den ) hızlı doldurmayın.

Motor Hava Filtre Elemanı Temizlenmesi /Değiştirilmesi

Uyarı
  • Hava filtreleri takılı olmadan motoru kesinlikle çalıştırmayın.
  • Hasarlı kağıt conta veya keçesi bulunan elemanları kullanmayın.
  • Motora toz girmesi, motor parçalarına ciddi hasar verebilir.
  • Hava filtrelerini motor çalışır durumdayken temizlemeyin. Bu motorun içine toz girmesini sağlar.

Hava Filtresi Bakımı

Not: Aşağıdaki prosedür tipik bir hava filtresi için uygun olandır.
  • Ön hava temizleyicisini (varsa) ve toz çanağı günlük olarak toz ve kirleri tutmak için kullanılır. Tozu ve kiri gerektiği biçimde temizleyin.
  • Çalışma şartları (toz,kir,çapak) hava filtresi elemanlarına daha sık bakım yapılması gerekmektedir.
  • Hava filtresi elemanları en az yılda bir kere temizlenmelidir.

Çift Elemanlı Hava Filtreleri

  • Çift elemanlı hava filtresinde bir dış hava ve birde iç hava filtresi elemanı bulunur. Dış hava filtresi elemanı eleman düzgün şekilde temizlenip incelenmişse en az altı kere kullanılabilir.
  • Dış hava filtresi elemanları yılda en az bir kere değiştirilmelidir.
  • İç filtre elemanı bakım yapılamaz ve yıkanamaz.
  • İç hava filtre elemanı değiştirme talimatları için yetkili servisten bilgi alınmalıdır.
  • Kapağı çıkartın. Dış hava filtresi elemanını sökün.
  • İç hava filtresi elemanı dış hava filtresi elemanın her üçüncü temizlenişinden sonra atılmalıdır.
  • İçeri toz girmemesi için hava giriş tarafını bant yardımıyla kapatın.
  • Hava filtresi kapağının içini ve gövdesini temiz kuru bez yardımıyla temizleyin.
  • Bant ile kapattığınız hava giriş tarafını açın. İç hava filtresi elemanını takın.Yeni veya temizlenmiş dış hava filtresini takın.
  • Hava filtresi kapağını düzgün bir şekilde takın.
  • Hava filtresi göstergesini sıfırlayın.

Motor Yağının Tahliye Edilmesi

Not: Kullanılacak kabın atık yağı toplamaya yetecek kadar büyük olmasına dikkat edilmesi gerekmelidir.

  • Motorda bir tahliye valfı varsa yağı tahliye etmek için tahliye valfı düğmesini saatin tersi yönünde çevirin.
  • Yağı tahliye ettikten sonra tahliye valfını kapatmak için tahliye valfı düğmesini saat yönünde çevirin.
  • Motorda tahliye valfı yoksa yağın tahliye olmasını sağlamak için yağ tahliye tapasını çıkarın.
  • Yağ tahliye edildikten sonra tahliye tapalarını temizleyip takın. Gerekirse tahliye tapasındaki o-ring keçesini yenileyin.

Çevir Tak Yağ Filtresinin Değiştirilmesi

  • Uygun bir aletle yağ filtresini çıkarın.
  • Yağ filtresi gövdesinin sızdırmazlık yüzeyini temizleyin.
  • Yağ filtresi gövdesindeki rekorun sağlam ve hasarsız olduğundan emin olun.
  • Yağ filtresi 0-ring keçesine temiz motor yağı sürün.
Uyarı
  • Yağ filtrelerini takmadan önce yağ ile doldurmayın.
  • Yeni yağ filtresini takın 0-ring sızdırmazlık yüzeyine temas edinceye kadar kadar yağ filtresi döndürecek takın. ardından yağ filtresini bir tam turun 3/4’ü kadar döndürün.
  • Kabı çıkarın ve atık yağı yerel düzenlemelere uygun bir şekilde bertaraf edin.

Motor kartelinin Doldurulması

  • Yağ doldurma kapağını çıkarın. Karteli uygun miktarda yağla doldurun.
Uyarı
  • Motoru iki dakika süre ile boşta (yüksüz) çalıştırın.
  • Yağlama sisteminden yağ bulunduğundan ve yağ filtrelerin dolu olduğundan emin olmak için bu işlemi uygulayın.
  • Motoru durdurun ve minimum 10 dakika süreyle yağın kartele tahliye olmasını bekleyin.
  • Yağ seviyesini kontrol etmek için yağ seviye göstergesini çıkarın. Yağ seviyesini motor yağı seviye çubuğundaki EKLE ile DOLU işaretleri arasında tutun.
  • Bazı seviye çubukları H ve L olarak işaretlenmiş olabilir. Yağ seviyesini motor yağ seviyesi göstergesinde L ve H işaretleri arasında tutun karteli H işareti aşacak şekilde doldurmayın.

Çevir Tak Yakıt Filtresi

  • Filtre grubunun dış gövdesini temizleyin.
  • Tahliyenin üzerine uygun bir boru takın.
  • Tahliye valfını saatin tersi yönünde çevirin yakıtın kabın içine tahliye olmasını sağlayın ve boruyu çıkarın.
  • Yeni çevir tak filtredeki yakıt tahliyesinin kapalı olduğundan emin olun.
  • Çevir tak filtreyi filtre gövdesinden çıkarmak için uygun bir alet kullanın.
  • Sızdırmazlık halkasını temiz motor yağıyla yağlayın.
  • Çevir tak filtreyi filtre gövdesi içine takın.
  • Sızdırmazlık halkası filtre kafasına temas edinceye kadar çevir tak filtreyi elle sıkın.
  • Çevir tak filtreyi 90 derece döndürün.
  • Yakıt varsa besleme valfını ON (açık) konuma çevirip kabı çıkarın.
  • Ana yakıt filtresi ve yakıt filtresi aynı anda değiştirilmelidir.
  • Yakıt sistemine elle yakıt pompalayın.

Jeneratör Bakımı Yapılmadan Önce Yapılması Gereken Kontrol ve İşlemler

  • Jeneratör bakımı yapmadan önce genel olarak gözle muayene ediniz.
  • Belirlenmiş yerinde hava emiş ve atışı ile gazı atışının kolayca yapabilmesini sağlayınız.
  • Radyatör kapağını açarak su seviyesine kontrol edin. Eksik ise antifriz su karışımı ile ilave ediniz.
  • Su seviyesi su doldurma boğazından 30 mm aşağıda olmalıdır.
  • Bölgenin en soğuk hava şartlarına göre motorun soğutma suyunda antifriz bulunmalıdır. %50 antifriz ve %50 su karışımı yaklaşık her bölgede uygun korumaya sağlanacaktır.
  • Hava filtre göstergesini kontrol ediniz. Gerekiyorsa hava filtresini değiştiriniz.
  • Radyatörün hava atış panjurlarını ve temiz hava emiş panjurlarını açık tutunuz.
  • Varsa motor ve alternatör üzerinde bulunan anahtar takım üstüpü kağıt v.s gibi yabancı maddeleri kaldırın.
  • Günlük yakıt deposundaki yakıt seviyesine bakın. Yetersiz ise yakıt ilave edin.
  • Yağ çubuğu ile motor yağ seviyesine bakın. Yetersiz ise uygun yağ ilave edin.
  • Yağ maksimum seviye çizgisine yakın olmalıdır.
  • Kırık,çatlak,kopuk,sızıntı gevşeklik olup olmadığına bakın. Arıza var ise arızayı gidermeden jeneratörü çalıştırmayınız.
  • Varsa devre kesici çıkış şalterinin devre dışı (OF) pozisyonunda olduğunu kontrol ediniz.
  • Acil stop düğmesinin basılı olmadığını kontrol edin.
  • Eğer bakımlı tip akü kullanıyorsanız akü kapaklarını açarak gözlerdeki su seviyesini kontrol edin. Eksik olanlara saf su seperatörden 1 cm. üstüne alacak şekilde doldurun. Gözlere asla çeşme suyu asitli su veya asit ilave etmeyin.
  • Akü bağlantı kablolarını kontrol edin.
  • Gevşek olan akü başlarını uygun anahtarlarla sıkın ve kutup başlarının temiz tutunuz.
  • Radyatör hava atış davlumbazını kontrol edin. Tıkanık ise açın ve önünde hava çıkışına engel olan ne varsa uzaklaştırın.

Cihaz Ayarları

Birim kontrol paneli üzerindeki butonlar ve LCD ekran kullanılarak yada PC arayüz yazılımı kullanılarak programlanabilir.

Jeneratör bakımı yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiğini, jeneratöre ait her bir parçayı ele alarak bahsetmeye çalıştım. Ayrıca başta belirttiğim üzere jeneratör bakımı yapmadan evvel, her bir parçayla ilgili detaylı bilgiye sahip olmanız yararınıza olacaktır.

Dizel yakıt kullanan jeneratörlerinin de bir sürü çeşidi olduğunun farkındayım. Ben size jeneratör bakımı ile ilgili genel bilgileri vermeye çalıştım. Ekstra kendi modelinizle ilgili bilgi istiyorsanız bizimle iletişime geçebilir, veya yorum bölümünden danışabilirsiniz.

Ayrıca kendinize ait bir modelin veya markanın “jeneratör bakımı” ile ilgili bir yazıya sahipseniz Bakım Gönder kısmından bize yazınızı gönderip, takipçilerimizle buluşabilirsiniz…

Jeneratör bakımı ile ilgili bu yazımdan memnun kaldıysanız veya eleştirileriniz varsa, sizi daha iyi bilgilendirebilmem açısından, lütfen yorum bölümünden yazınız…

Bizi Sosyal Medya Hesaplarımızdan da Takip Edebilir ve Yeni Bakımlarımızdan İlk Siz Haberdar Olabilirsiniz…

FacebookTumblrPinterestInstagram